Teminatlı Yatırım Araçları

Birikiminizi kaybetme ihtimali sizi geceleri uyutmuyorsa, aradığınız şey büyük ihtimalle yüksek getiri değil, öngörülebilirliktir. Teminatlı yatırım araçları tam olarak bunun için vardır: anaparanızın bir kurum, bir devlet ya da bir fon garantisi altında olduğu, getirisinin ise büyük ölçüde önceden bilindiği ürünler. Aşağıda bu ürünleri sırayla tanıtıp, kendi başınıza nasıl adım adım uygulayacağınızı anlatıyorum.

Teminatlı yatırım aracı tam olarak ne demek?

Kısaca, geri ödemesinin arkasında somut bir güvence bulunan araçlardır. Bu güvence üç şekilde karşınıza çıkar:

• Devlet garantisi: Hazine tarafından ihraç edilen tahvil ve bonolarda borçlu doğrudan devlettir.
• Mevduat sigortası: Bankadaki tasarruf mevduatınız, yasal sigorta limitine kadar güvence altındadır. Limitin üstü sigortasızdır.
• Varlık teminatı: Ters repo gibi işlemlerde karşılığında devlet iç borçlanma senedi tutulur.

Dikkat: "Teminatlı" kelimesi kâr garantisi anlamına gelmez. Anaparanız korunur, ama enflasyona karşı reel kayıp yaşayıp yaşamayacağınız ayrı bir hesaptır.

Hangi araçlar bu gruba giriyor?

Adım adım nasıl başlanır?

1. Önce yatırıma uygun parayı ayırın. Acil durum fonunuz oluşmadan vadeye para bağlamayın. En az üç aylık zorunlu giderinizi likit tutmadan başlarsanız, ilk aksaklıkta vadeyi bozup faiz kaybedersiniz. Aylık bütçe planlaması ve gider takibi burada devreye girer: yatırılacak tutarı tahminle değil, kayıtla belirleyin.
2. Paranın ne zaman lazım olacağını yazın. Altı ay sonra kullanacağınız paraya iki yıllık tahvil almak, güvenli aracı riskli hale getirir. Vade ile ihtiyaç tarihinizi eşleştirin.
3. Hesap altyapınızı kurun. Mevduat için banka hesabı yeterlidir; tahvil, bono ve fon için ayrıca bir yatırım hesabı açmanız gerekir. Hesap açma sürecini daha önce hiç yapmadıysanız, temel adımları anlatan rehberimiz işinizi kolaylaştırır.
4. Karşılaştırma yapın, ilk teklife razı olmayın. Aynı vadede bankalar arasında ciddi oran farkı olabilir. Tahvilde ise "faiz" değil, alış fiyatı üzerinden hesaplanan basit ve bileşik getiri rakamına bakın.
5. Vergiyi getiriden düşün. Mevduat faizinde stopaj vade uzunluğuna göre değişir; tahvil, bono ve fonlarda farklı oranlar uygulanır. Net getiriyi görmeden karşılaştırma yapmak yanıltıcıdır. Kişisel vergi planlaması sayfasındaki mantıkla, elinize geçecek net tutarı hesaplayın.
6. Merdiven (ladder) kurun. Tüm parayı tek vadeye bağlamak yerine üçe bölün: örneğin 3, 6 ve 12 ay. Her vade dolduğunda yenilersiniz. Böylece hem düzenli likidite hem de faiz değişimlerine uyum sağlarsınız.
7. Reel getiriyi takip edin. Nominal getiriden enflasyonu düşün. Sonuç negatifse paranız "güvende" ama alım gücünüz eriyor demektir. Bu durumda enflasyona endeksli tahvil ya da kısmi çeşitlendirme gündeme gelir.
8. Yılda iki kez gözden geçirin. Vade sonlarını takvime yazın. Otomatik yenilenen mevduat, çoğu zaman piyasadaki en iyi orandan yenilenmez.

Sık yapılan hatalar

• Sigorta limitini aşmak: Tek bankada limitin çok üzerinde mevduat tutmak. Çözüm: tutarı birden fazla bankaya bölmek.
• Vadeyi erken bozmak: Bozulan mevduatta çoğu zaman faizin tamamı yanar. Nakit ihtiyacını önceden planlamamanın maliyeti budur.
• Tahvili "hiç dalgalanmaz" sanmak: Vadeye kadar tutarsanız getiriniz bellidir; ancak vadeden önce satarsanız piyasa faizine göre zarar edebilirsiniz.
• Kredi kartı borcu varken yatırım yapmak: Kart faizi neredeyse her zaman güvenli araçların getirisinin üzerindedir. Önce borç kapanır, sonra yatırım yapılır.
• Getiriyi brüt karşılaştırmak: Stopaj ve varsa fon giderleri düşülmeden yapılan kıyas hatalıdır.
• "Garantili" kelimesine körü körüne güvenmek: Yapılandırılmış bazı ürünlerde garanti sadece belirli koşullar sağlandığında geçerlidir. Sözleşmedeki koşul maddesini okuyun.
• Tek araca bağlanmak: Düşük riskli portföyde bile vade ve araç çeşitlendirmesi gerekir.

Peki bu araçlar herkese uygun mu?

Kısa